Edim ifa süresine göre; ani, sürekli ve dönemsel olarak sınıflandırılır. Bu sınıflandırma borç ilişkisinin sona ermesi ve borç ilişkisinin sona ermesinin sonuçlarında büyük önem taşır.
Ani edimli borç ilişkisinde kural olarak sözleşmeden dönülür. Dönme, etkisini geçmişe etkili olarak gösterir. Bir başka ifadeyle dönme, sözleşme hiç kurulmamış gibi bir etki yaratır. Sürekli edimli borçlarda ise fesih söz konusu olur. Fesih ileriye etkili sonuç doğurur.
Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin ifa süresi açısından sınıflandırılması tartışmalıdır. Bu sebeple Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu’nun 1983/3 E., 1984/1 K. ve 25.01.1984 T. kararı büyük önem taşır. İlgili kararda, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin ani-sürekli karmaşığı bir nitelik taşıdığı belirtilmiştir. Yine aynı kararda; iş sahibinin, temerrüt sebebiyle sözleşmeyi sona erdirmesi halinde kural olarak bunun geçmişe etkili olacağı ancak olayın nitelik ve özelliğinin haklı gösterdiği durumda sözleşmenin ileriye etkili olarak sona ereceği belirtilmiştir. Kararın tam metnindeki “temerrüdüne düşen müteahhidin, yapının tamamladığı kısmının kapsamı o dereceye ulaşırki” ifadesi, sözleşmenin ileriye mi yoksa geçmişe mi etkili olacağı konusunda belirleyicidir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2017/866 E., 2021/724 K. ve 08.06.2021 T. kararında “… yüklenicinin ileriye etkili fesih sonuçlarından yararlanabilmesi için inşaatın en az %90 ve üzeri seviyeye getirilmiş olması zorunludur. Yargıtayın istikrar kazanmış uygulamaları da bu doğrultudadır.” ifadesine yer verilmiştir. Bu çerçevede, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin feshedilebilmesi için inşaatın %90 oranının üzerinde bitmesi gerekir.
Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin sona erdirilebilmesi için mahkeme kararı gerekir. Bu doğrultuda Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2017/2273 E., 2021/1301 K. ve 02.11.2021 T. kararında “Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi tapulu taşınmazın veya tapulu taşınmaz payının devrini içermesi nedeniyle karşı tarafın kabulü yoksa tek taraflı olarak feshedilemez; feshe hâkim karar verir.” şeklinde hüküm kurmuştur.
Teorik olarak arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesini feshetmek mümkündür. Ancak Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve Yargıtay Hukuk Dairelerinin istikrarlı olarak verdiği kararlar çerçevesinde feshin uygulama alanı bulması oldukça güçtür.
